Waarom toch?

Nieuw magazine over lijden

“Zoveel soorten van verdriet, ik noem ze niet ...” Zo begint de dichter Vasalis het gedicht Sotto voce, ‘met zachte stem’. Zo begint ook ‘Waarom toch? Omgaan met kwetsbaarheid en lijden’, het jongste magazine in een reeks rond universele zinvragen in dialoog met het christelijk geloof, dat uitgegeven wordt in opdracht van de Nederlandse en Vlaamse bisschoppen. Het is ondertussen het vierde in de reeks, die de grote vragen van mensen exploreert en in een open dialoog brengt met de rijke bronnen van het christelijk geloof.

Ieder mensenleven kent de ervaring van lijden dat ons confronteert met onze kwetsbaarheid, eindigheid en afhankelijkheid. Ziekte, aftakeling, psychische pijn, ongevallen, natuurrampen, ze overkomen ons zonder dat we er vat op hebben. In het nieuwe magazine gaat het over dit schuldeloos lijden. Wie kan er betekenis aan geven? Woorden kunnen in deze context gevaarlijk zijn. Ze kunnen het lijden wegmoffelen of proberen te rationaliseren. Ze kunnen vooral de lijdende mens kwetsen. Met omzichtige woorden wil dit magazine over onschuldig lijden spreken. Het doet dit in de intussen gekende uitnodigende taal en stijl.

Psychische en fysieke littekens
Lijden brengt pijn, verschrikking en depressie. Het behoort tot de grootsheid van de mens dat hij naar zinvolle wegen kan zoeken om met lijden om te gaan en om het lijden van anderen te verlichten. Bekende en minder bekende Vlamingen en Nederlanders vertellen hoe zij een deel van die weg gegaan zijn en ondanks het lijden weer nieuw leven zien. Greet Rouffaer, één van Vlaanderens bekendste actrices, getuigt indringend hoe zij omgaat met de psychische en fysieke littekens die haar brandongeval meer dan tien jaar later nog nalaten. De manier waarop ze dit lijden als uitdaging voor haar visie op zichzelf en het leven ziet, is indrukwekkend.

Jan Berkhout was pastoor in Volendam toen dit dorpje werd opgeschrikt door brand in een jongerencafé. Hij spreekt over zijn pijn toen, zijn geloof, zijn gedragen zijn. Zijn geloof in God blijft overeind: “God is geen pampergod”. Gert Verhulst (Studio 100 en bedenker van o.m. Samson en kabouter Plop) komt aan het woord over zijn burn-out. En wat gaat er door je heen als je hoort dat je kind slachtoffer werd van een vreselijk verkeersongeval?

Koude kosmos
Tussendoor lezen we getuigenissen en inzichten van deskundigen zoals van de Vlaamse rouwtherapeut Manu Keirse en de generale overste van de Broeders van Liefde, broeder René Stockman. Gerard Bodifée (wetenschapsfilosoof), Filip Volckaert (evolutiebioloog) en Everard de Jong (filosoof en hulpbisschop van Roermond) debatteren met elkaar over menselijk lijden en de natuur, die ‘koude kosmos’.

Aartsbisschop Wim Eijk, spreekt over zijn eigen lijden en de manier waarop hij daarmee omging en hoe plaatst die ervaringen in zijn theologisch denken. Ook licht hij op een genuanceerde en heldere manier de vraag naar euthanasie toe. De bekende schrijfster Rosita Steenbeek vertelt over haar verblijf in ‘intensive care’ . Ook cabaretier Herman Finkers en tv-maker Leo Fijen aan het woord.

Lijden en de goede God?
Christenen ervaren, net als de Oudtestamentische Job, lijden in eerste instantie als zinloos en onverzoenbaar met een ‘goede God’. Die vraag staat centraal in de interviews met spirituele meesters zoals Maurice Bellet, frère Emmanuel van Taizé en Anselm Grün. Ze laten elk op hun eigen manier zien, hoe het geloof een andere, ongewone kijk kan bieden op het lijden die zinloosheid helpt overstijgen.

Maurice Bellet, psychoanalyticus en priester en een van Frankrijks belangrijkste christelijke denkers ziet in de afgrond van het lijden, als er niets meer overblijft, de ‘goddelijke zachtheid’ als aanwezigheid doorbreken, analoog aan wat er gebeurt in Christus’ dood en verrijzenis.

Anselm Grün spreekt over de godsbeelden en de mensbeelden die ‘breken’ in het lijden maar ook iets nieuws mogelijk maken. Frère Emmanuel maakte een zeer indringende studie over godsbeelden en laat zien hoe deze ons vaak parten spelen in onze vraag naar God en lijden. Een antwoord in de rationele zin voor het onschuldige lijden geven ze niet, maar de manier waarop de vragen worden geherformuleerd en in een perspectief van vervulling over alle pijn en dood heen worden geplaatst, is prikkelend en hoopgevend.

God in het lijden
Uiteindelijk is de waaromvraag dus niet op te lossen. Wel kan zich in het lijden een weg ontvouwen die van leven getuigt. In het magazine getuigen christenen hoe ze vanuit hun geloof in Jezus Christus omgaan met kwetsbaar leven en via verschillende christelijke initiatieven (Ziekenzorg, de Arkgemeenschap, Lourdesbedevaarten...) anderen in hun lijden nabij willen zijn.

Special: de ziekenzalving
Zoals bij de andere magazines vindt de lezer ook nu een uitneembare middenkatern die focust op één sacrament, deze keer het sacrament van de ziekenzalving. Hierin treft men een schat aan inzichten en gespreksstof. Artikels, vragen-en-antwoorden (FAQ) en getuigenissen van zowel pastores als familieleden belichten de troostende en helende kracht van dit christelijk ritueel. Hoe Jezus kwetsbare mensen nabij wil zijn, wordt helder in een verrassende combinatie van hedendaagse kunstwerken met Bijbelse genezingsverhalen.

Geen recepten
Dit toegankelijke en eigentijdse magazine is duidelijk geen simpel receptenboek. Uit de tientallen getuigenissen, interviews en bijdragen blijkt een authentieke boodschap van geloof, hoop en liefde. Heel sterk klinkt de uitnodiging tot een zorgzaam omgaan met kwetsbaarheid. Ook de uitdaging om door het schuldeloze lijden heen de menselijke waardigheid en de helende kracht van (goddelijke) verbondenheid te blijven zien, wordt heel zorgzaam uitgewerkt.

Dvd
In de bijhorende dvd worden quotes uit de interviewopnames afgewisseld met meditatieve beelden. Daardoor is hij zeer geschikt voor mensen die met lijden worden geconfronteerd. In de ‘extra’s’ vind je uitgebreide excerpten uit de exclusieve interviews met Greet Rouffaer, Manu Keirse, Broeder Stockman, Anselm Grün, Maurice Bellet en frère Emmanuel van Taizé. Het is een herkenbaar, diep-menselijk en troostend verhaal geworden over hoe lijden mensen kan veranderen en soms zelfs doen groeien, ondanks de onzinnigheid van het lijden op zich.

Doelgroep
Het magazine en de bijhorende dvd richten zich tot iedereen die worstelt met zinvragen rond het lijden. Daarom zijn ze uitstekend bruikbaar overal waar mensen met lijden geconfronteerd worden. Ziekenbezoekers, rouwzorgers, familieleden en vrienden van zieken en lijdenden kunnen dit magazine en deze dvd als attentie meenemen. Ze zullen ongetwijfeld ook zelf heel veel aan dit magazine hebben. Het onderwijs vindt in deze publicatie een prima ondersteuning om het thema kwetsbaarheid en lijden op de agenda te zetten.

Ook nu is het de uitdrukkelijke bedoeling van dit magazine dat niet enkel voor ‘intern’ gebruik in kerkelijke settings wordt aangewend, maar vooral een middel tot eerste verkondiging is, dat mensen in gesprek brengt met de christelijke visie op het leven en hen daarbij uitdaagt hun eigen zinvragen uit te diepen vanuit de levengevende kracht van het geloof in Jezus.

“Waarom toch? Omgaan met kwetsbaarheid en lijden”, in opdracht van de Nederlandse en Vlaamse bisschoppen – onder redactie van. Ilse Cornu en Johan Van der Vloet, is een uitgave van Halewijn, Antwerpen en kost € 4,–. De geschenkeditie met bijhorende dvd is verkrijgbaar voor € 7,–. Per 10 exemplaren is dat respectievelijk € 3,50 en  € 6,50. Vanaf 30 ex. resp. € 3,– en € 6,–. Te koop in Nederland via SRKK: bestel@rkk.nl of 030-2326902, of via Carolushuis: carolushuis@bisdom-roermond.nl

door Johan Van der Vloet m.m.v. Ilse Cornu

« Terug naar boven